Ju-Jitsu  Kobudo  Samuraje  Postacie  Download  Linki  Galeria  Inne 

""

Kasta   |   Bushido   |   Hagakure   |   Produkcja Mieczy 

Produkcja Mieczy

Technologia produkcji mieczy znana jest nam zaledwie w ogólnym zarysie i to tylko dzięki współczesnym płatnerzom, ponieważ dawniej tajemnice zawodowe byty zazdrośnie strzeżone. Dodatkowo komplikuje sprawę fakt, że broń wytwarzano nie tyle według drobiazgowo określonego przepisu, co raczej na podstawie mistrzowskiego ..wyczucia" kluczowych etapów pracy. Z tego powodu właściwości starych mieczy, nawet wykonywanych w jednym warsztacie, różnią się bardzo znaczenie i trudno byłoby znaleźć dwie identyczne sztuki broni. Temperatura wody użytej do hartowania, warunki meteorologiczne w danym dniu drobne różnice domieszek w stali stanowią często o niepowtarzalności poszczególnych egzemplarzy, które są przez to jakby płatnerskimi Stradivariusami. wartości tych wspaniałych skrzypiec stanowią cztery elementy: wiek. artyzm wy konania, funkcjonalność (wspaniałe brzmienie) i oryginalność (zarówno brzmienie jak i szczegóły budowy ..nie do podrobienia"). Podobne cechy stanowią o wartości japońskich mieczy z najsłynniejszych warsztatów. Do wytworzenia miecza potrzebne było miękkie żelazo z minimalny zawartością węgla i okruchy żeliwa z duża zawartością węgla. Powtarzający się kilkadziesiąt razy proces zgrzewania tych elementów w żarze węgla drzewnego i przekuwania pozwalał na uzyskiwanie bardzo twardej stali węglowej. Otrzymany produkt formowano w kształt długiego korytka o przekroju odpowiadającym li terze V, do środka wsuwano pręt z miękkiego żelaza, jeszcze raz stapiano i przekuwano. Pożądaną formę i długość klingi kształtowano młotem. Nierówności gładzono skrobakami, a potem pilnikami o drobnym ziarnie. Wreszcie wiercono w rączce otwór nitowy. Potem następowała najbardziej krytyczna część procesu produkcyjnego hartowanie ostrza. Podobnie jak przed rozpoczęciem procesu kucia, właściwe czynności poprzedzał skomplikowany ceremoniał -oczyszczenie ciała, przebranie się w świąteczne szaty. Racjonalnym jądrem tego ceremoniału była głęboka koncentracja -drobny błąd mógł bowiem zniszczyć efekty wielotygodniowej, cierpliwej pracy.

Klingę oblepiano masą złożoną z gliny, piachu i pudru z węgla drzewnego. Ostro zatemperowanym bambusowym patyczkiem kreślono na ostrzu linię hartowania (hamon). której kształt i wygląd miał istotne znaczenie dla oceny wartości miecza. Poniżej tej linii masę oblepiająca ostrze odrzucano. Klingę rozgrzewano teraz do temperatury, którą płatnerz rozpoznawał po barwie ostrza odpowiadającej "kolorowi księżyca w czerwcu lub lipcu". Potem hartowano w wodzie ci temperaturze "lutowego lub sierpniowego strumienia". Rękojeść sygnowano nazwiskiem i tytułem płatnerza, nazwą miejscowości w której broń wykonano oraz nazwiskiem zleceniodawcy lub nazwą świątyni, na zamówienie której wykonywano broń.

Następna, bardzo trudna część pracy należała do szlifierz;). Tradycyjnie używał on dziewięciu kamieni szlifierskich o coraz drobniejszym ziarnie. Polerował tuż nad lustrem wody aby odpadające zanieczyszczenia nic dostały się powtórnie pomiędzy kamień a broń. Do procesu wykańczającego używano najdrobnieiszych pudrów z kamieni, również kamieni półszlachetnych. Tej części pracy nie wolno było wykonywać pospiesznie. Średnie wymiary klingi długiego miecza (katana) wynosiły 2 shaku. tj. ponad 2 x 30.5 cm do 100- 105 cm. Dla miecza krótszego (wakizashi) ponad 60 cm. Sztylety (tamo) z zasady nie przekraczają długości l sliaku. Klingi kalana i wakizashi mają grań o charakterystycznym przebiegu (shinogi). Szczegóły budowy klingi przedstawia rysunek Cały proces produkcyjny służył uzyskaniu klingi o najwyższej piękności, spełniającej ponadto warunek połączenia elastyczności z największą twardością.

Na rączkę nasuwano mosiężna mufkę (habaki), która zapobiegała wysunięciu się miecza z pochwy i chroniła klingę przed zanieczyszczeniami jakie podczas używania broni mogły się osadzić na wewnętrznych ścianach pochwy. Garda miecza (tsuba) najczęściej miała kształt okręgu-mocowano ją dwoma krążka mi z pozłacanej lub posrebrzanej blachy mosiężnej (seppa). Przez dodatkowe wycięcia w gardzie przechodził tzw. nóż pomocniczy (kogatana) i igła mieczowa (kogai). Kogatana pełnił funkcję dzisiejszego noża kieszonkowego, ale również rzucano nim z oszałamiającą celnością, która wobec nie wielkiej wagi nożyka była jedynym warunkiem skuteczności rzutu. Zdobione okładki na rączki nożyków są dziś chętnie zbierane jako dzieła sztuki i znane pod nazwą kozuki.

Funkcja igły mieczowej jest natomiast mniej jasna. Służyła ona w zasadzie do upinania długich włosów samuraja pod hełmem, bądź do porządkowania ich po zdjęciu hełmu. Jeśli na polu bitwy padł z ręki samuraja znaczący przeciwnik zwycięzcy zależało, aby rozpoznać cenną broń i zbroję przeciwnika, znaczył zwłoki wpinając igłę w okrycie pokonanego. Ponieważ była ona charakterystvcznie zdobiona, mogła służyć jako nic budzący wątpliwości znak rozpoznawczy.

Szczególnie chętnie zbierane są dzisiaj gardy mieczy, W celu zdobienia gard stosowano liczne techniki - granulowanie powierzchni (nanako), przewiercenia o kształcie sylwetek (kizukashi) i wzorów geometrycznych (marubon). Niekiedy stosowano technikę przylutowywania drutu z innych metali i nadtapiania "o w całości lub częściach (gomoku-zogan). Spotyka się również wzory grawerowane (taka-zogan) i wypełnianie rytów innym metalem (hon-zogan). Rzadziej ryto wzór w stali, a następnie całą powierzchnię pokrywano cienką warstwą innego metalu, przez którą przeświecał rysunek. Szkice kilku typowych gard przedstawiają rysunki.

Okładki rękojeści wycinano z drewna mahoniowego i pokrywano chropowatą skórą rekina lub rai. Później oplatano ją jedwabną taśmą w taki sposób, że skórę rai widać było tylko przez romboidalne prześwity. Nitem mocującym rękojeść był specjalny bambusowy kołek, którego końce zdobiono maleńkimi, precyzyjnie rzeźbionymi "guzikami" (menuki).

Pochwę miecza wykonywano z drewna magnolii, starannie wyselekcjonowanego i wiele lat sezonowanego. Z wyjątkiem mufki, żadna część klingi nie mogła bezpośrednio dotykać wewnętrznych ścian pochwy. Drewniane ucho (kurigata) służyło do przewlekania przez nie ozdobnej taśmy (sage-o).

 

Linki  |  Zobacz Księgę Gości  |  Dodaj wpis do Księgi  |  Mapa strony
 
Copyright 2003 Jacek Obolewicz